Czym jest rerapia dialektyczno-behawioralna (DBT), jak wygląda i dla kogo będzie odpowiednia?
Dlaczego niektóre emocje bywają tak intensywne, że trudno nad nimi zapanować? Dlaczego w chwilach silnego napięcia robimy rzeczy, których później żałujemy? I czy można nauczyć się lepiej radzić sobie z emocjami, nie próbując ich nieustannie tłumić?
Każdy człowiek doświadcza trudnych emocji. Złości, smutku, lęku, wstydu czy poczucia odrzucenia. Jednak dla niektórych osób emocje pojawiają się szczególnie intensywnie, szybko narastają i długo utrzymują.
W takich sytuacjach nawet pozornie niewielkie wydarzenie może prowadzić do silnego kryzysu emocjonalnego, impulsywnych zachowań, konfliktów w relacjach czy trudności z odzyskaniem równowagi.
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) jest jednym z podejść psychoterapeutycznych opracowanych z myślą o osobach doświadczających takich trudności.
Łączy naukę konkretnych umiejętności regulowania emocji, radzenia sobie z kryzysem i budowania relacji z akceptacją własnych doświadczeń.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest DBT, czym różni się od terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), jak wygląda leczenie i kiedy warto rozważyć tę formę pomocy.
Czym jest terapia dialektyczno-behawioralna (DBT)?
Terapia dialektyczno-behawioralna (ang. Dialectical Behavior Therapy, DBT) została opracowana przez amerykańską psycholożkę Marshę Linehan.
Powstała jako rozwinięcie terapii poznawczo-behawioralnej, początkowo z myślą o osobach doświadczających przewlekłych zachowań samobójczych, samouszkodzeń oraz poważnych trudności w regulacji emocji.
Z czasem zaczęto wykorzystywać ją również w pracy z innymi problemami psychicznymi.
DBT należy do tzw. trzeciej fali terapii poznawczo-behawioralnej.
Jej charakterystyczną cechą jest łączenie dwóch pozornie przeciwstawnych elementów:
Akceptacji i zmiany.
Z jednej strony pacjent uczy się rozumieć i akceptować swoje emocje oraz doświadczenia. Z drugiej rozwija umiejętności pozwalające zmieniać zachowania, które prowadzą do cierpienia lub pogarszają jego sytuację.
Podstawowe przesłanie DBT można przedstawić następująco:
„Mogę zaakceptować to, co teraz czuję, i jednocześnie pracować nad zmianą sposobu, w jaki reaguję”.
Co oznacza słowo „dialektyczna”?
Określenie „dialektyczna” odnosi się do umiejętności dostrzegania, że dwie pozornie sprzeczne perspektywy mogą jednocześnie zawierać ważne elementy prawdy.
Przykładowo:
Mogę cierpieć i jednocześnie być zdolny do wprowadzania zmian.
Mogę zaakceptować swoje emocje i nie zgadzać się na zachowania, które mi szkodzą.
Mogę rozumieć, dlaczego ktoś zachował się w określony sposób, i jednocześnie stawiać mu granice.
Mogę potrzebować wsparcia innych i jednocześnie rozwijać samodzielność.
W DBT nie chodzi więc o wybieranie między akceptacją a zmianą.
Chodzi o rozwijanie zdolności korzystania z obu tych perspektyw.
Jest to szczególnie istotne dla osób, które mają tendencję do myślenia w kategoriach skrajności, np. „wszystko albo nic”, „dobry albo zły”, „sukces albo porażka”.
Dlaczego niektórym osobom tak trudno regulować emocje?
Jednym z ważnych założeń DBT jest biospołeczna teoria rozwoju trudności w regulacji emocji.
Zakłada ona, że problemy emocjonalne mogą rozwijać się na skutek wzajemnego oddziaływania biologicznej podatności emocjonalnej oraz doświadczeń środowiskowych.
Niektóre osoby mogą od dzieciństwa charakteryzować się większą wrażliwością emocjonalną.
Może to oznaczać, że:
szybciej reagują na określone wydarzenia;
doświadczają silniejszych emocji;
potrzebują więcej czasu, aby wrócić do równowagi;
intensywniej przeżywają sytuacje interpersonalne.
Sama duża wrażliwość emocjonalna nie oznacza zaburzenia psychicznego.
Trudności mogą jednak nasilać się, jeśli osoba dorasta w środowisku, w którym jej emocje są regularnie unieważniane, lekceważone albo spotykają się z nieprzewidywalnymi reakcjami.
Przykładowo dziecko może wielokrotnie słyszeć:
„Przesadzasz”.
„Nie masz powodu do płaczu”.
„Przestań się tak zachowywać”.
„Nie powinieneś się tak czuć”.
Z czasem może mieć trudność z rozpoznawaniem własnych emocji, zaufaniem do swoich doświadczeń oraz znajdowaniem skutecznych sposobów radzenia sobie z napięciem.
Warto jednak zaznaczyć, że jest to model wyjaśniający, a nie uniwersalny opis historii wszystkich osób z trudnościami emocjonalnymi.
Nie każdy pacjent doświadczył unieważniającego środowiska, a silna reaktywność emocjonalna może mieć różne przyczyny.
Cztery podstawowe obszary umiejętności DBT
Jedną z najbardziej charakterystycznych części terapii DBT jest trening konkretnych umiejętności psychologicznych.
Obejmuje on cztery główne obszary.
1. Uważność (mindfulness)
Uważność polega na świadomym zauważaniu tego, co dzieje się w danej chwili, bez automatycznego oceniania i reagowania.
W DBT pacjent uczy się obserwować swoje emocje, myśli i doznania cielesne, zanim podejmie działanie.
Przykładowo podczas kłótni może zauważyć:
„Czuję silną złość. Mam napięte mięśnie, przyspieszone bicie serca i pojawia się impuls, żeby krzyczeć”.
Samo rozpoznanie tych reakcji może stworzyć przestrzeń pomiędzy emocją a zachowaniem.
Uważność nie oznacza konieczności medytowania przez wiele godzin ani utrzymywania umysłu wolnego od myśli.
Chodzi o rozwijanie zdolności świadomego kierowania uwagą.
W DBT mówi się również o tzw. mądrym umyśle, czyli sposobie podejmowania decyzji uwzględniającym zarówno emocje, jak i racjonalną ocenę sytuacji.
2. Tolerancja dyskomfortu psychicznego
Nie każdą trudną sytuację można natychmiast rozwiązać.
Czasami doświadczamy bardzo silnych emocji, a dostępne rozwiązania wymagają czasu.
Tolerancja dyskomfortu oznacza umiejętność przetrwania trudnego momentu bez podejmowania działań, które pogorszą sytuację.
Przykładowo osoba doświadczająca silnego napięcia może odczuwać impuls, aby:
natychmiast zakończyć relację;
wysłać serię impulsywnych wiadomości;
sięgnąć po substancję psychoaktywną;
dokonać samouszkodzenia;
rozpocząć konflikt;
podjąć ryzykowną decyzję.
W DBT pacjent uczy się strategii pomagających ograniczyć prawdopodobieństwo takich reakcji.
Mogą to być między innymi techniki oddechowe, krótkotrwałe strategie obniżania pobudzenia fizjologicznego, świadome odwrócenie uwagi od impulsu czy wykorzystywanie wsparcia społecznego.
Istotne jest to, że tolerancja dyskomfortu nie oznacza biernego znoszenia cierpienia.
Jest umiejętnością pozwalającą bezpieczniej przejść przez sytuację, której nie da się zmienić natychmiast.
3. Regulacja emocji
W DBT pacjent uczy się rozpoznawać emocje, rozumieć ich funkcje i wpływać na ich przebieg.
Emocje nie są traktowane jako wrogowie, których należy się pozbyć.
Pełnią ważne funkcje adaptacyjne, np. informują nas o zagrożeniu, potrzebach, stratach czy przekraczaniu granic.
Problemem może być jednak ich nadmierna intensywność, długotrwałość lub sposób reagowania pod ich wpływem.
Podczas terapii pacjent może uczyć się:
rozpoznawania i nazywania emocji;
analizowania sytuacji, które je wywołują;
sprawdzania, czy emocja odpowiada faktom;
ograniczania podatności na silne reakcje emocjonalne;
podejmowania działań przeciwnych do niepomocnych impulsów;
budowania codziennych nawyków wspierających stabilność emocjonalną.
Przykładowo osoba, która odczuwa silny wstyd i chce unikać wszystkich kontaktów społecznych, może uczyć się stopniowego podejmowania działań przeciwnych do impulsu wycofania, jeśli sytuacja jest bezpieczna, a wstyd nie odpowiada rzeczywistemu zagrożeniu.
Celem nie jest wyeliminowanie emocji, ale zwiększenie wpływu na sposób, w jaki na nie reagujemy.
4. Skuteczność interpersonalna
Czwartym obszarem DBT są umiejętności potrzebne w relacjach z innymi ludźmi.
Pacjent uczy się między innymi wyrażania potrzeb, stawiania granic, proszenia o pomoc i radzenia sobie z konfliktami.
W DBT wykorzystuje się konkretne strategie komunikacyjne, takie jak DEAR MAN, GIVE czy FAST.
Pomagają one odpowiednio w skutecznym wyrażaniu próśb, dbaniu o relacje oraz zachowaniu szacunku do samego siebie.
Przykładowo osoba, która ma trudność z odmawianiem, może ćwiczyć spokojne komunikowanie granic:
„Rozumiem, że potrzebujesz mojej pomocy, ale dzisiaj nie mogę tego zrobić”.
Ważnym celem jest nauczenie się, że można jednocześnie dbać o relacje i uwzględniać własne potrzeby.
Jak wygląda terapia DBT w praktyce?
Pełny, standardowy program DBT różni się od wielu innych form psychoterapii tym, że zwykle nie ogranicza się do jednej indywidualnej sesji tygodniowo.
Obejmuje cztery podstawowe elementy.
1. Psychoterapia indywidualna
Pacjent regularnie spotyka się z terapeutą, zazwyczaj raz w tygodniu.
Podczas sesji analizowane są aktualne trudności, zachowania problemowe i sytuacje kryzysowe.
Szczególne znaczenie ma analiza behawioralna, czyli szczegółowe odtwarzanie wydarzeń poprzedzających określone zachowanie.
Przykładowo terapeuta i pacjent mogą wspólnie przeanalizować:
Co wydarzyło się przed wybuchem złości? Jakie myśli i emocje pojawiły się po drodze? Jakie impulsy wystąpiły? Co pacjent zrobił? Jakie były krótkoterminowe i długoterminowe konsekwencje?
Celem nie jest ocenianie pacjenta, ale zrozumienie mechanizmu zachowania i znalezienie bardziej pomocnych sposobów reagowania.
2. Trening umiejętności DBT
W standardowym programie trening umiejętności zwykle odbywa się w grupie.
Uczestnicy poznają określone strategie psychologiczne i ćwiczą stosowanie ich w codziennym życiu.
Spotkania mogą przypominać zajęcia edukacyjno-warsztatowe bardziej niż tradycyjną terapię grupową.
Nie chodzi przede wszystkim o szczegółowe omawianie prywatnych doświadczeń wszystkich uczestników, ale o systematyczne rozwijanie umiejętności.
Pomiędzy spotkaniami pacjenci wykonują zadania pozwalające utrwalać poznane strategie.
3. Coaching telefoniczny między sesjami
W pełnym modelu DBT przewidziano możliwość krótkiego kontaktu z terapeutą między spotkaniami, na wcześniej ustalonych zasadach.
Celem takiego kontaktu jest pomoc w zastosowaniu konkretnych umiejętności w rzeczywistej, trudnej sytuacji.
Nie jest to jednak nieograniczony dostęp do terapeuty ani zastępstwo pomocy ratunkowej w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia.
Zasady kontaktu, dostępność i granice powinny zostać jasno omówione przed rozpoczęciem leczenia.
4. Zespół konsultacyjny terapeutów
Terapeuci prowadzący pełne programy DBT uczestniczą w regularnych spotkaniach zespołu konsultacyjnego.
Ich celem jest wspieranie jakości terapii, przestrzegania modelu oraz rozwiązywania trudności pojawiających się w procesie leczenia.
Ten element jest ważną częścią standardowej DBT.
Czy można korzystać z technik DBT bez uczestnictwa w pełnym programie?
Tak.
W praktyce wielu terapeutów poznawczo-behawioralnych wykorzystuje wybrane umiejętności DBT podczas indywidualnej psychoterapii.
Przykładowo mogą uczyć pacjenta technik tolerancji dyskomfortu, regulacji emocji, uważności czy skuteczności interpersonalnej.
Takie interwencje mogą być wartościowe.
Warto jednak odróżniać terapię wykorzystującą techniki DBT od pełnego programu DBT.
Pełny program obejmuje wszystkie cztery opisane wcześniej elementy, natomiast terapia indywidualna z elementami DBT może skupiać się tylko na niektórych umiejętnościach.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku pacjentów doświadczających przewlekłych zachowań samobójczych, powtarzających się samouszkodzeń czy poważnej destabilizacji emocjonalnej.
W takich sytuacjach nie należy automatycznie zakładać, że kilka technik regulacji emocji będzie równoważne kompleksowemu leczeniu.
Dla kogo terapia DBT może być pomocna?
DBT jest szczególnie warta rozważenia w przypadku osób doświadczających poważnych trudności w regulacji emocji i zachowania.
Może być odpowiednia dla osób, które:
doświadczają bardzo intensywnych emocji i mają trudność z ich regulowaniem;
reagują impulsywnie pod wpływem silnego napięcia;
zmagają się z przewlekłymi konfliktami w relacjach;
podejmują zachowania autodestrukcyjne;
doświadczają samouszkodzeń lub nawracających zachowań samobójczych;
mają trudności z tolerowaniem silnego dyskomfortu psychicznego;
doświadczają gwałtownych zmian emocjonalnych;
mają trudność ze stawianiem granic i komunikowaniem potrzeb.
Jednym z najważniejszych obszarów zastosowania DBT jest leczenie zaburzenia osobowości borderline.
Podejście to opracowano właśnie z myślą o osobach doświadczających poważnych trudności emocjonalnych i zachowań zagrażających życiu.
Nie oznacza to jednak, że DBT jest przeznaczona wyłącznie dla osób z borderline.
Jej elementy wykorzystuje się również w pracy z innymi trudnościami, np. zaburzeniami odżywiania, problemami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych czy nasilonymi trudnościami w regulacji emocji.
W takich zastosowaniach skuteczność i zakres dowodów naukowych mogą się różnić.
Sama trudność z regulacją emocji nie oznacza również automatycznie diagnozy zaburzenia osobowości.
Dla kogo DBT może nie być najlepszym wyborem?
DBT nie jest uniwersalnym rozwiązaniem dla każdej osoby rozpoczynającej psychoterapię.
1. Osoby z konkretnym, dobrze określonym problemem
Jeżeli głównym problemem jest na przykład izolowana fobia specyficzna, napady paniki lub określony rodzaj zachowań unikowych, terapia CBT oparta na odpowiednich protokołach może być wystarczająca.
Nie zawsze istnieje potrzeba uczestnictwa w intensywnym programie DBT.
2. Osoby wymagające innej formy leczenia w pierwszej kolejności
Niektóre trudności wymagają szczególnie ukierunkowanych metod.
Przykładowo w leczeniu OCD jedną z podstawowych metod jest ekspozycja z powstrzymywaniem reakcji (ERP).
W przypadku PTSD warto rozważyć odpowiednie terapie skoncentrowane na traumie.
DBT może w niektórych sytuacjach uzupełniać takie leczenie, szczególnie gdy występują poważne problemy z regulacją emocji, jednak nie powinna automatycznie zastępować metod pierwszego wyboru.
3. Osoby, które nie mogą obecnie uczestniczyć w intensywnym programie
Pełna DBT wymaga zwykle regularnego udziału w psychoterapii indywidualnej, treningu umiejętności oraz wykonywania ćwiczeń pomiędzy spotkaniami.
Dla części osób takie zaangażowanie czasowe lub finansowe może być trudne.
Nie oznacza to, że nie mogą skorzystać z pomocy psychologicznej. Warto wtedy omówić inne dostępne możliwości leczenia.
4. Osoby potrzebujące pilnej stabilizacji medycznej lub psychiatrycznej
W przypadku ostrej psychozy, manii, ciężkiego zatrucia, poważnego zagrożenia życia czy kryzysu wymagającego natychmiastowej interwencji konieczne może być zapewnienie odpowiedniego bezpieczeństwa i opieki medycznej.
Nie oznacza to, że DBT jest przeciwwskazana u wszystkich osób z wysokim ryzykiem samobójczym. Przeciwnie – pełne programy DBT zostały opracowane między innymi do pracy z takimi trudnościami.
Ważne jest jednak, aby forma leczenia odpowiadała aktualnemu poziomowi ryzyka oraz możliwościom zapewnienia bezpieczeństwa.
Czy DBT oznacza uczenie się kontrolowania emocji?
Nie do końca.
DBT nie zakłada, że człowiek powinien mieć pełną kontrolę nad pojawianiem się emocji.
Emocje nie są czymś, co można dowolnie włączać i wyłączać.
Możemy jednak rozwijać umiejętności wpływania na ich intensywność, czas trwania i sposób reagowania pod ich wpływem.
Przykładowo:
Nie zawsze możemy zapobiec pojawieniu się złości, ale możemy nauczyć się nie krzyczeć.
Nie zawsze możemy natychmiast usunąć lęk, ale możemy powstrzymać się od zachowań unikowych.
Nie zawsze możemy zapobiec smutkowi, ale możemy zadbać o siebie w sposób, który nie pogłębia cierpienia.
Jednym z celów DBT jest nauczenie się, że emocje można przeżywać bez konieczności działania pod wpływem każdego impulsu.
Czym DBT różni się od CBT?
DBT wywodzi się z terapii poznawczo-behawioralnej, jednak wprowadza charakterystyczne elementy.
Klasyczna CBT często koncentruje się na konkretnych mechanizmach podtrzymujących problem, takich jak unikanie, nieadaptacyjne przekonania czy zachowania zabezpieczające.
DBT szczególnie mocno akcentuje regulację emocji, tolerancję dyskomfortu, akceptację i zmianę zachowań prowadzących do poważnych konsekwencji.
Charakterystyczne znaczenie ma także dialektyczna postawa terapeuty, która łączy empatyczne uznanie doświadczeń pacjenta z aktywnym wspieraniem zmiany.
W standardowej DBT leczenie ma również bardziej rozbudowaną organizację niż typowa indywidualna terapia CBT.
Nie oznacza to jednak, że CBT pomija emocje lub że DBT nie wykorzystuje klasycznych technik poznawczych i behawioralnych.
Oba podejścia należą do tej samej szerokiej rodziny terapii i mogą się uzupełniać.
DBT a terapia schematów – czym się różnią?
Zarówno DBT, jak i terapia schematów są stosowane w pracy z problemami emocjonalnymi, interpersonalnymi i zaburzeniami osobowości.
Różnią się jednak głównymi akcentami.
Terapia schematów szczególną uwagę poświęca utrwalonym wzorcom myślenia i przeżywania, ich źródłom rozwojowym, niezaspokojonym potrzebom emocjonalnym oraz trybom schematów.
DBT skupia się przede wszystkim na zmianie problemowych zachowań, rozwoju umiejętności regulowania emocji, radzenia sobie z kryzysami i budowania skuteczniejszych relacji.
W terapii schematów ważną rolę odgrywa praca doświadczeniowa, np. techniki wyobrażeniowe i dialogi na krzesłach.
W DBT szczególnie ważne są analiza zachowania, trening umiejętności i ich systematyczne stosowanie w codziennym życiu.
Nie oznacza to jednak, że terapia schematów nie uczy konkretnych umiejętności albo że DBT pomija historię życia.
Wybór podejścia zależy od problemów, celów terapii i indywidualnej sytuacji pacjenta.
DBT a ACT – czym się różnią?
DBT i terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) są zaliczane do trzeciej fali CBT.
Oba podejścia wykorzystują elementy uważności i akceptacji.
W ACT głównym celem jest rozwijanie elastyczności psychologicznej oraz podejmowanie działań zgodnych z osobistymi wartościami.
W DBT duży nacisk kładzie się na naukę konkretnych umiejętności regulowania emocji, tolerowania dyskomfortu i skutecznego funkcjonowania w relacjach.
Przykładowo osoba, która doświadcza silnego lęku i rezygnuje z ważnych działań, może w ACT pracować nad akceptacją obecności lęku i realizowaniem wartości.
Osoba, która pod wpływem intensywnych emocji regularnie podejmuje zachowania zagrażające jej bezpieczeństwu, może potrzebować bardziej rozbudowanej pracy nad regulacją emocji, analizą zachowania i radzeniem sobie z kryzysem, charakterystycznej dla DBT.
Oba podejścia mogą również wykorzystywać podobne ćwiczenia, choć umieszczają je w nieco innych modelach terapeutycznych.
Ile trwa terapia DBT?
Czas trwania leczenia zależy od rodzaju problemu i programu terapeutycznego.
Pełne programy DBT często obejmują około roku systematycznej pracy, jednak istnieją również programy krótsze i dłuższe.
W standardowym modelu pacjent uczestniczy zwykle w cotygodniowych sesjach indywidualnych oraz treningu umiejętności.
Z kolei trening wybranych umiejętności DBT albo psychoterapia indywidualna wykorzystująca elementy tego podejścia mogą mieć inną długość.
Ważne jest, aby przed rozpoczęciem leczenia ustalić, jaki dokładnie program jest oferowany, jakie są jego cele i jak będzie oceniana skuteczność pracy.
Czy terapia DBT jest skuteczna?
DBT jest jednym z najlepiej przebadanych podejść psychoterapeutycznych opracowanych dla osób z przewlekłymi samouszkodzeniami, zachowaniami samobójczymi i trudnościami związanymi z zaburzeniem osobowości borderline.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba odniesie takie same korzyści ani że DBT jest jednoznacznie skuteczniejsza od wszystkich innych specjalistycznych terapii.
Wyniki zależą między innymi od populacji pacjentów, rodzaju porównywanego leczenia, sposobu realizacji programu i ocenianych rezultatów.
Brytyjski National Institute for Health and Care Excellence (NICE) zaleca rozważenie kompleksowego programu DBT u kobiet z zaburzeniem osobowości borderline, dla których ograniczenie nawracających samouszkodzeń stanowi priorytet.
Istotne dowody istnieją także dla odpowiednio dostosowanej DBT dla młodzieży z częstymi samouszkodzeniami i znacznymi trudnościami regulacji emocji.
Nie należy jednak automatycznie przenosić wyników badań nad pełnymi programami DBT na pojedyncze ćwiczenia lub krótkie interwencje wykorzystujące wybrane techniki.
Jak zdecydować, czy DBT będzie dla mnie odpowiednia?
Przed rozpoczęciem psychoterapii warto zastanowić się nad kilkoma pytaniami:
Czy często doświadczam emocji, które wydają się niemożliwe do wytrzymania?
Czy pod wpływem silnego napięcia podejmuję działania, których później żałuję?
Czy moje trudności emocjonalne regularnie prowadzą do konfliktów w relacjach?
Czy mam problem z uspokojeniem się po trudnych wydarzeniach?
Czy potrzebuję konkretnych umiejętności radzenia sobie z kryzysem?
Czy odpowiada mi terapia obejmująca systematyczne ćwiczenia i pracę pomiędzy spotkaniami?
Czy potrzebuję pełnego programu DBT, czy wystarczająca może być terapia wykorzystująca wybrane techniki?
Nie trzeba samodzielnie znać odpowiedzi na wszystkie te pytania.
Podczas konsultacji terapeuta powinien pomóc ocenić rodzaj trudności, nasilenie objawów, bezpieczeństwo pacjenta oraz dostępne możliwości leczenia.
Warto również zapytać specjalistę o jego przeszkolenie w DBT, doświadczenie w pracy z określonym problemem oraz dokładną formę oferowanego leczenia.
Czy warto wybrać terapię DBT?
Terapia dialektyczno-behawioralna jest podejściem łączącym akceptację własnych doświadczeń z nauką skuteczniejszego reagowania na emocje i trudne sytuacje.
Jej podstawowym celem nie jest wyeliminowanie wszystkich nieprzyjemnych emocji, ale rozwijanie umiejętności, dzięki którym nie muszą one prowadzić do szkodliwych zachowań.
DBT może być szczególnie pomocna dla osób doświadczających intensywnych emocji, impulsywności, przewlekłych kryzysów interpersonalnych, samouszkodzeń oraz trudności związanych z zaburzeniem osobowości borderline.
Nie każda osoba potrzebuje jednak pełnego programu DBT. W niektórych sytuacjach odpowiedniejsza może być klasyczna CBT, ACT, terapia schematów lub inna forma leczenia.
Najważniejsze jest dobranie terapii do konkretnego problemu, a nie wyłącznie do nazwy nurtu.
Jeśli zastanawiasz się, czy DBT będzie odpowiednia dla ciebie, konsultacja psychoterapeutyczna może pomóc zrozumieć twoje trudności, poznać dostępne możliwości i świadomie zdecydować o rozpoczęciu leczenia.
