Współpraca reklamowa z marką Laktowit — artykuł zawiera reklamę mleka następnego Laktowit 2. Współpraca ma charakter barterowy.
„Nie noś dziecka, bo się przyzwyczai”.
„Nie reaguj na każdy płacz, bo je rozpieścisz”.
„Musisz stymulować mózg niemowlęcia już od pierwszych dni życia”.
A z drugiej strony słyszymy, że jeśli nie odpowiemy natychmiast na każdą potrzebę dziecka, możemy negatywnie wpłynąć na jego poczucie bezpieczeństwa.
Trudno się w tym wszystkim nie pogubić.
Zwłaszcza że rodzicielstwu często towarzyszy przekonanie, że każda, nawet najmniejsza decyzja może zaważyć na przyszłości naszego dziecka.
Sam odkąd zostałem tatą, znacznie częściej przyglądam się temu, co badania naukowe rzeczywiście mówią o rozwoju niemowląt. I zauważam, jak łatwo pomylić zalecenia oparte na dowodach z popularnymi opiniami, które po prostu dobrze brzmią.
Co zatem naprawdę wspiera rozwój psychiczny i emocjonalny niemowlęcia? Czy częste noszenie dziecka może je rozpieścić? Jakie znaczenie mają sen, karmienie i zdrowie psychiczne rodziców?
Przyjrzyjmy się temu, co wiemy z badań naukowych.
1. Bezpieczna więź z rodzicem — dlaczego jest tak ważna?
Jednym z najważniejszych obszarów rozwoju psychicznego dziecka jest budowanie relacji z opiekunami.
W psychologii rozwojowej często posługujemy się pojęciem przywiązania. Odnosi się ono do szczególnej więzi emocjonalnej między dzieckiem a osobą, która się nim opiekuje.
Bezpieczne przywiązanie nie oznacza, że dziecko nigdy nie płacze, nigdy się nie denerwuje i zawsze jest spokojne.
Nie oznacza też, że rodzic musi za każdym razem prawidłowo odczytać jego potrzeby.
Znacznie ważniejsza jest powtarzalność codziennych doświadczeń.
Dziecko odczuwa dyskomfort, sygnalizuje potrzebę, a opiekun próbuje ją zauważyć, zrozumieć i odpowiednio zareagować.
Oczywiście nie zawsze się to udaje. Czasami rodzic błędnie odczyta sygnał. Innym razem dziecko będzie płakało pomimo kilku prób uspokojenia.
Bezpieczna więź nie jest jednak rezultatem jednej idealnej reakcji, lecz rozwija się w toku wielu codziennych interakcji.
Co mówią badania?
W 2012 roku Kristin Bernard i współpracownicy opublikowali wyniki randomizowanego badania dotyczącego programu wspierania opieki nad małymi dziećmi w rodzinach zagrożonych zaniedbywaniem.
Rodzice uczestniczyli w interwencji, której celem było między innymi rozwijanie umiejętności wrażliwego reagowania na potrzeby dziecka.
W grupie objętej programem częściej obserwowano bezpieczne przywiązanie, a rzadziej jego zdezorganizowaną postać.
Trzeba pamiętać, że badanie dotyczyło konkretnej grupy rodzin. Nie możemy więc automatycznie przenosić jego wyników na wszystkich rodziców.
Pokazuje ono jednak coś ważnego: jakość opiekuńczych interakcji ma znaczenie, a sposoby reagowania na potrzeby dziecka mogą być rozwijane.
Źródło: Bernard i wsp., 2012 — Child Development.
2. Czy noszenie niemowlęcia i reagowanie na płacz może je rozpieścić?
To jedno z pytań, które wyjątkowo często pojawiają się w rozmowach o wychowywaniu niemowląt.
„Nie bierz go na ręce za każdym razem, bo się przyzwyczai”.
„Niech trochę popłacze. Musi nauczyć się samodzielności”.
Problem polega na tym, że takie rady często przypisują noworodkom intencje i możliwości psychologiczne charakterystyczne raczej dla starszych dzieci lub dorosłych.
Noworodek nie potrafi powiedzieć: „Jestem głodny”, „Jestem zmęczony” albo „Potrzebuję bliskości”.
Jednym ze sposobów komunikowania tych stanów jest właśnie płacz.
Może on sygnalizować głód, zmęczenie, dyskomfort, ból, potrzebę kontaktu czy przeciążenie bodźcami.
Nie zawsze jednak potrafimy jednoznacznie ustalić jego przyczynę.
Czy niemowlę manipuluje rodzicami?
Warto tutaj rozróżnić dwie rzeczy.
Pierwsza to zdolność do wpływania na zachowanie drugiego człowieka.
Niemowlęta stopniowo rozwijają taką umiejętność. Z czasem uczą się coraz bardziej celowo komunikować swoje potrzeby, przywoływać opiekuna czy wskazywać interesujące je przedmioty.
Druga to świadome wprowadzanie kogoś w błąd w celu osiągnięcia korzyści.
Nie mamy podstaw, aby w taki sposób interpretować płacz noworodka.
To, że dziecko uczy się, iż jego płacz wywołuje reakcję opiekuna, nie oznacza, że próbuje nim manipulować w dorosłym rozumieniu tego słowa.
Brytyjska organizacja NHS podkreśla, że częste przytulanie i reagowanie na potrzeby niemowlęcia nie oznacza jego rozpieszczania.
Nie musimy więc obawiać się, że samym noszeniem odbierzemy kilkutygodniowemu dziecku szansę na rozwój samodzielności.
Czy trzeba reagować natychmiast na każdy płacz?
Tutaj pojawia się druga skrajność.
Niektórzy rodzice zaczynają obawiać się, że każda chwila płaczu stanowi zagrożenie dla psychiki dziecka.
Tymczasem wrażliwa opieka nie wymaga nieomylności.
Rodzic może potrzebować chwili, żeby zrozumieć, czego potrzebuje niemowlę. Może sprawdzić pieluszkę, zaproponować karmienie, zmniejszyć liczbę bodźców lub wziąć dziecko na ręce.
I mimo tych działań dziecko nadal może płakać.
Nie oznacza to automatycznie, że opiekun robi coś niewłaściwie.
Ważne jest natomiast bezpieczeństwo. Jeżeli płacz jest nietypowy, dziecko sprawia wrażenie chorego albo pojawiają się inne niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.
A jeśli opiekun czuje, że traci kontrolę nad własnymi emocjami, powinien odłożyć niemowlę w bezpieczne miejsce, na plecy, i na chwilę się odsunąć lub poprosić inną osobę o pomoc.
Źródło: NHS — Baby myths and facts.
3. Bliskość i przytulanie wspierają regulację emocji niemowlęcia
Być może zauważyłeś, że niemowlę, które przed chwilą płakało, po wzięciu na ręce zaczyna się uspokajać.
Jego oddech staje się spokojniejszy, ciało mniej napięte, a płacz stopniowo ustępuje.
Nie zawsze tak się dzieje, ale kontakt z opiekunem może być jednym ze sposobów pomagania małemu dziecku w regulowaniu pobudzenia.
W psychologii określamy to między innymi mianem współregulacji.
Małe dziecko nie dysponuje jeszcze takimi możliwościami samodzielnego regulowania emocji jak dorosły. Dlatego pomoc opiekuna jest szczególnie ważna.
Może przyjmować różne formy: spokojnego głosu, przytulenia, delikatnego dotyku, kołysania lub ograniczenia nadmiernej stymulacji.
Co nauka mówi o kontakcie skóra do skóry?
W badaniu opublikowanym w 2007 roku przez Kerstin Erlandsson i współpracowników sprawdzano wpływ kontaktu skóra do skóry z ojcem po porodzie przez cesarskie cięcie.
Wzięło w nim udział 29 par ojciec–noworodek.
Dzieci przebywające w kontakcie skóra do skóry płakały mniej w porównaniu z niemowlętami leżącymi obok ojców w łóżeczkach.
To niewielkie badanie, dotyczące konkretnej sytuacji po porodzie. Nie dowodzi więc, że każde niemowlę powinno być noszone przez cały dzień.
Pokazuje jednak, że również ojciec może stanowić ważne źródło ukojenia.
Źródło: Erlandsson i wsp., 2007 — Birth.
Warto jednocześnie pamiętać, że bliskość nie zawsze oznacza dostarczanie dziecku większej liczby bodźców.
Czasami niemowlę potrzebuje ograniczenia światła, hałasu czy aktywności.
Może odwracać głowę, napinać ciało albo stawać się bardziej rozdrażnione.
Dlatego ważne jest nie tylko zapewnianie kontaktu, ale również obserwowanie reakcji dziecka i dostosowywanie do nich swojego zachowania.
4. Rozwój mózgu niemowlęcia — czy dziecko trzeba nieustannie stymulować?
Współczesnym rodzicom coraz częściej proponuje się różne sposoby wspierania rozwoju niemowlęcia.
Kontrastowe karty, zabawki sensoryczne, muzykę, specjalne ćwiczenia i programy stymulacyjne.
Niektóre z tych aktywności mogą być przyjemną formą zabawy, ale łatwo dojść do przekonania, że bez odpowiedniego zestawu akcesoriów nie zapewnimy dziecku wystarczających możliwości rozwoju.
Tymczasem codzienne interakcje z opiekunami same stanowią okazję do uczenia się.
Wyobraź sobie prostą sytuację.
Niemowlę wydaje dźwięk. Rodzic na niego odpowiada. Następnie robi krótką przerwę, a dziecko ponownie wokalizuje.
To niewielka, ale znacząca wymiana.
W badaniu opublikowanym w 2020 roku przez Naji Ferjan Ramírez i współpracowników sprawdzano, czy wspieranie rodziców w prowadzeniu takich naprzemiennych interakcji może wpływać na rozwój językowy dzieci.
Program rozpoczynał się, kiedy niemowlęta miały sześć miesięcy. W grupie objętej interwencją zaobserwowano zwiększenie liczby naprzemiennych wymian komunikacyjnych, a dzieci osiągały lepsze wyniki w ocenie rozwoju językowego.
Nie było to badanie noworodków, dlatego nie należy przenosić wszystkich wniosków bezpośrednio na pierwsze tygodnie życia.
Wskazuje jednak, że zwykła, odpowiednio dostosowana do wieku komunikacja ma znaczenie dla rozwoju dziecka.
Źródło: Ferjan Ramírez i wsp., 2020 — PNAS.
Nie musisz zabawiać niemowlęcia przez cały dzień
Rozmowa podczas przewijania, śpiewanie, odpowiadanie na dźwięki dziecka czy wspólne obserwowanie otoczenia mogą tworzyć naturalne okazje do kontaktu i uczenia się.
Nie oznacza to jednak konieczności nieustannego mówienia do niemowlęcia.
Dziecko potrzebuje również przerw.
Co więcej, nie każda chwila nieuwagi rodzica stanowi zagrożenie dla jego rozwoju emocjonalnego.
Dobrze ilustruje to znany eksperyment „nieruchomej twarzy” Eda Tronicka.
Podczas badania opiekun najpierw normalnie komunikuje się z niemowlęciem, następnie na krótko przestaje reagować, a później ponownie nawiązuje kontakt.
Dziecko zazwyczaj zauważa zmianę i próbuje odzyskać uwagę dorosłego.
Eksperyment pokazuje, jak istotna dla niemowląt jest wzajemność w interakcji.
Nie jest jednak dowodem na to, że każda chwila rozproszenia rodzica prowadzi do traumy.
Dobra relacja nie polega na nieprzerwanej, perfekcyjnej interakcji. Ważna jest również możliwość ponownego nawiązania kontaktu po chwilach niedopasowania.
5. Sen niemowlęcia a rozwój mózgu i pamięci
Sen jest jednym z ważnych elementów rozwoju dziecka.
W pierwszym roku życia zmieniają się zarówno wzorce snu, jak i dojrzewanie mechanizmów odpowiedzialnych za jego regulację.
Sen ma znaczenie nie tylko dla odpoczynku, ale również dla procesów pamięciowych.
W badaniu przeprowadzonym przez Seehagen i współpracowników w 2015 roku analizowano zapamiętywanie nowych czynności przez niemowlęta w wieku sześciu i dwunastu miesięcy.
Wyniki wskazywały, że drzemka po uczeniu się sprzyjała późniejszemu odtworzeniu zaprezentowanych czynności.
Jest to jeden z przykładów pokazujących, że sen uczestniczy w procesach uczenia się już w pierwszym roku życia.
Nie oznacza to jednak, że na podstawie długości pojedynczej drzemki możemy przewidywać przyszłą inteligencję czy zdolności dziecka.
Źródło: Seehagen i wsp., 2015 — PNAS.
Jak zapewnić niemowlęciu bezpieczny sen?
W rozmowach o śnie niemowląt nie powinniśmy koncentrować się wyłącznie na długości drzemek czy liczbie nocnych pobudek.
Szczególnie ważne jest bezpieczeństwo.
Zgodnie z zaleceniami Amerykańskiej Akademii Pediatrii niemowlę należy układać do snu na plecach, na twardej, płaskiej powierzchni przeznaczonej do spania.
W łóżeczku nie powinny znajdować się poduszki, ochraniacze, maskotki ani luźna pościel.
Zaleca się także, aby niemowlę spało w pokoju rodziców, ale na osobnej powierzchni, przynajmniej przez pierwszych sześć miesięcy życia.
Szczególnie niebezpieczne jest zasypianie z dzieckiem na kanapie lub fotelu.
Warto pamiętać, że spokojny sen niemowlęcia i bezpieczeństwo snu nie zawsze oznaczają to samo. Nawet jeżeli dziecko zasypia łatwiej w określonej pozycji czy miejscu, nie oznacza to automatycznie, że jest to dla niego bezpieczne.
Źródło: AAP — Sleep-Related Infant Deaths: Updated Recommendations.
6. Żywienie niemowlęcia a rozwój psychiczny i emocjonalny
Odpowiednie odżywianie stanowi jeden z podstawowych warunków prawidłowego wzrastania i rozwoju organizmu, w tym rozwijającego się układu nerwowego.
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca wyłączne karmienie piersią przez pierwsze sześć miesięcy życia, a następnie wprowadzanie pokarmów uzupełniających i kontynuowanie karmienia piersią do drugiego roku życia lub dłużej.
Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt.
Jednocześnie nie każda rodzina może lub chce realizować karmienie piersią w taki sam sposób, a trudności z karmieniem mogą mieć różne przyczyny.
Dlatego zaleceniom powinno towarzyszyć realne wsparcie rodziców, a nie ich ocenianie.
Jeżeli niemowlę potrzebuje innego sposobu żywienia, ważne jest uzyskanie rzetelnej informacji i dobranie postępowania odpowiedniego do jego wieku oraz indywidualnych potrzeb.
Warto także pamiętać, że karmienie to nie tylko kwestia dostarczenia składników odżywczych. Jest również codzienną sytuacją, w której opiekun może obserwować i rozpoznawać sygnały dziecka.
Zauważanie głodu i sytości, robienie przerw, kiedy dziecko ich potrzebuje, czy spokojny kontakt podczas karmienia stanowią elementy responsywnej opieki.
Źródło: WHO — Infant and young child feeding.
Współpraca reklamowa z Laktowit — moja historia
Ta część artykułu powstała w ramach barterowej współpracy reklamowej z marką Laktowit. Reklamowanym produktem jest mleko następne Laktowit 2, przeznaczone dla niemowląt po ukończeniu 6. miesiąca życia.
Odkąd zostałem tatą, tematy związane z rozwojem i żywieniem niemowląt przestały być dla mnie wyłącznie zagadnieniami, o których czytam zawodowo.
Stały się częścią mojej codzienności.
Kiedy razem z żoną podejmowaliśmy decyzje dotyczące żywienia naszego syna, zacząłem czytać publikacje naukowe, porównywać informacje i sprawdzać, na czym opierają się różne deklaracje producentów.
Szybko zauważyłem, że wybór odpowiedniego sposobu żywienia wcale nie musi być prosty.
Nie znalazłem też naukowego rankingu, który pozwalałby wskazać jedno najlepsze mleko modyfikowane dla każdego dziecka.
Ostatecznie zdecydowaliśmy się w naszej rodzinie na mleko marki Laktowit.
Co istotne, była to nasza prywatna decyzja, podjęta jeszcze przed nawiązaniem współpracy.
W pewnym momencie pomyślałem, że skoro i tak chcę dzielić się z Wami wiedzą dotyczącą rozwoju niemowląt, a jednocześnie korzystamy z produktów tej marki, mogę zaproponować jej współpracę.
Sam napisałem więc do firmy Laktowit z propozycją współpracy barterowej.
Zaznaczyłem również, że ewentualna odmowa nie zmieniłaby naszej wcześniejszej decyzji dotyczącej żywienia syna.
Firma zgodziła się na współpracę. W zamian za publikację otrzymuję produkt, co pozwala nam pokryć część wydatków związanych z jego zakupem.
Mówię o tym otwarcie, ponieważ zależy mi na tym, abyście wiedzieli, na jakich zasadach powstała ta część materiału.
Chciałbym jednak bardzo wyraźnie oddzielić naszą osobistą decyzję od wniosków naukowych.
To, że w naszej rodzinie korzystamy z mleka Laktowit, nie oznacza, że jest ono najlepszym wyborem dla każdego dziecka.
Nie oznacza również, że mamy dowody na jego przewagę nad wszystkimi innymi produktami pod względem rozwoju psychicznego czy neurologicznego.
Badania dotyczące określonych składników preparatów mlecznych nie powinny być automatycznie traktowane jako dowód skuteczności konkretnej marki lub gotowego produktu.
Ważna informacja o reklamowanym produkcie: Laktowit 2 jest mlekiem następnym przeznaczonym wyłącznie dla niemowląt po ukończeniu szóstego miesiąca życia. Powinno stanowić jedynie część zróżnicowanej diety i nie może zastępować mleka matki w pierwszych sześciu miesiącach życia. Decyzje dotyczące rozpoczęcia żywienia uzupełniającego, w tym ewentualnych wyjątków od zalecanego wieku, należy podejmować w oparciu o indywidualne potrzeby dziecka i po konsultacji z odpowiednio wykwalifikowaną osobą.
Więcej informacji o reklamowanym produkcie: Laktowit 2 — oficjalna strona producenta.
Poza powyższym fragmentem artykuł ma charakter psychoedukacyjny. Współpraca reklamowa nie stanowi dowodu naukowego na skuteczność produktu.
7. Zdrowie psychiczne rodziców również wpływa na warunki rozwoju dziecka
Kiedy rozmawiamy o wspieraniu rozwoju niemowląt, niemal cała uwaga skupia się na dziecku.
Czy odpowiednio dużo śpi? Czy jest właściwie stymulowane? Czy wystarczająco często je przytulamy? Czy dobrze reagujemy na płacz?
Znacznie rzadziej zadajemy inne pytanie.
A jak w tym wszystkim czuje się rodzic?
Opieka nad niemowlęciem może być doświadczeniem niezwykle satysfakcjonującym, ale również wyczerpującym.
Niedobór snu, nieustanna gotowość do reagowania, zmiany w relacji partnerskiej czy ograniczenie czasu dla siebie mogą stanowić poważne obciążenie.
Nie oznacza to oczywiście, że samo zmęczenie rodzica automatycznie szkodzi dziecku.
Jednak utrzymujące się i nasilone trudności psychiczne mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania całej rodziny.
Depresja poporodowa a rozwój dziecka
W badaniu obserwacyjnym opublikowanym w 2018 roku Elena Netsi i współpracownicy analizowali zależności między depresją poporodową a późniejszym funkcjonowaniem dzieci.
Zaobserwowano, że szczególnie nasilona i utrzymująca się depresja poporodowa była związana z większym ryzykiem określonych trudności rozwojowych i psychicznych u potomstwa.
Nie oznacza to jednak, że depresja rodzica przesądza o przyszłości dziecka.
Badania dotyczą zależności obserwowanych w grupach. Nie pozwalają przewidzieć losów konkretnej rodziny.
Źródło: Netsi i wsp., 2018 — JAMA Psychiatry.
Co więcej, trudności psychiczne rodziców mogą być leczone.
W innym badaniu z 2018 roku analizowano wyniki interwencji skierowanych do matek doświadczających utrzymującej się depresji poporodowej.
Wszystkie uczestniczki otrzymywały terapię poznawczo-behawioralną, a oprócz niej jedną z dodatkowych form wsparcia.
W wieku dwóch lat wyniki rozwojowe dzieci były zbliżone do norm populacyjnych.
Ponieważ w badaniu nie było grupy pozbawionej leczenia, nie możemy przypisywać tych rezultatów wyłącznie psychoterapii. Wyniki stanowią jednak ważne przypomnienie, że trudności na początku rodzicielstwa nie muszą oznaczać niekorzystnego dalszego rozwoju.
Źródło: Stein i wsp., 2018 — The Lancet Psychiatry.
Dlatego wsparcie rodzica również powinno być traktowane jako część troski o rodzinę.
Czasami oznacza to przejęcie opieki przez drugą osobę. Czasami pomoc w codziennych obowiązkach. Innym razem konsultację psychologiczną, psychoterapię czy leczenie psychiatryczne.
Nie chodzi o to, żeby przekonywać rodziców, że muszą być zawsze spokojni.
Chodzi o tworzenie warunków, w których nie muszą radzić sobie ze wszystkim samodzielnie.
Najczęstsze mity dotyczące rozwoju psychicznego niemowląt
Mit 1: „Jeśli będę często nosić dziecko, rozpieści się”
Częste przytulanie i reagowanie na potrzeby niemowlęcia nie oznacza jego rozpieszczania. Bliskość jest jednym ze sposobów wspierania poczucia bezpieczeństwa i pomagania dziecku w regulowaniu pobudzenia.
Mit 2: „Dobry rodzic zawsze wie, dlaczego dziecko płacze”
Płacz może mieć wiele przyczyn, a jego rozpoznawanie wymaga obserwacji. Czasami nawet po sprawdzeniu podstawowych potrzeb trudno jest ustalić, co dzieje się z dzieckiem.
Mit 3: „Trzeba stymulować mózg niemowlęcia przez cały dzień”
Rozwój odbywa się również podczas zwykłych codziennych czynności. Rozmowa, reagowanie na dźwięki, kontakt wzrokowy dostosowany do gotowości dziecka i wspólna zabawa tworzą możliwości uczenia się. Niemowlę potrzebuje także odpoczynku.
Mit 4: „Jedna niewłaściwa reakcja rodzica może zniszczyć więź”
Przywiązanie rozwija się w toku wielu doświadczeń. Pojedyncze chwile niedopasowania nie są tym samym co długotrwały wzorzec zaniedbywania potrzeb dziecka.
Mit 5: „Pierwsze miesiące życia przesądzają o całej przyszłości”
Wczesne doświadczenia są istotne, ale rozwój człowieka trwa znacznie dłużej. Dzieci mogą rozwijać nowe umiejętności, a rodzice mogą otrzymywać pomoc i zmieniać sposoby reagowania.
Co możesz zrobić już dzisiaj, żeby wspierać rozwój niemowlęcia?
Nie potrzebujesz specjalistycznego zestawu zabawek ani planu stymulowania dziecka rozpisanego na każdą godzinę.
Możesz zacząć od kilku zwyczajnych rzeczy.
Zwróć uwagę na to, czym aktualnie interesuje się Twoje dziecko. Jeżeli wydaje dźwięki, spróbuj na nie odpowiedzieć. Jeśli odwraca wzrok i wydaje się zmęczone, pozwól mu odpocząć.
Kiedy płacze, spróbuj sprawdzić jego potrzeby i odpowiedzieć w sposób dostosowany do sytuacji.
Dbaj o bezpieczne warunki snu i odpowiednie żywienie.
A jeśli czujesz, że obowiązki rodzicielskie zaczynają Cię przerastać, poszukaj wsparcia. Nie musisz czekać, aż sytuacja stanie się naprawdę trudna.
Rozwój psychiczny niemowlęcia nie zależy od jednego idealnego działania.
To proces, na który wpływają między innymi zdrowie, odżywianie, sen, relacje, indywidualne cechy dziecka oraz środowisko, w którym dorasta.
Podsumowanie: niemowlę nie potrzebuje idealnego rodzica
W rodzicielstwie łatwo wpaść w pułapkę przekonania, że każde nasze zachowanie musi być perfekcyjne.
Że zawsze powinniśmy wiedzieć, dlaczego dziecko płacze. Że nie możemy się denerwować. Że musimy nieustannie wspierać rozwój jego mózgu, a jednocześnie nigdy nie popełniać błędów.
Tyle że taka wizja rodzicielstwa jest nierealistyczna.
Dziecko potrzebuje przede wszystkim bezpiecznej, odpowiednio reagującej opieki, właściwego żywienia, snu, kontaktu i możliwości stopniowego poznawania świata.
A opiekun również potrzebuje odpoczynku, pomocy i przestrzeni na własne emocje.
Nie musimy więc zamieniać pierwszych miesięcy życia dziecka w nieustanny sprawdzian naszych rodzicielskich kompetencji.
Warto zamiast tego częściej przyglądać się temu, co naprawdę dzieje się między nami a dzieckiem.
Bo rozwój nie odbywa się wyłącznie podczas zaplanowanych ćwiczeń czy specjalnych aktywności.
Odbywa się również wtedy, kiedy przewijamy niemowlę, odpowiadamy na jego uśmiech, próbujemy je uspokoić albo po prostu jesteśmy obok.
Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej na ten temat obejrzyj odcinek poniżej:
Bibliografia
Bernard, K. i wsp. (2012). Enhancing attachment organization among maltreated children: Results of a randomized clinical trial. Child Development.
WHO (2020). Improving early childhood development: WHO guideline. Wytyczne.
NHS. Baby myths and facts. Materiały edukacyjne.
Erlandsson, K. i wsp. (2007). Skin-to-skin care with the father after cesarean birth and its effect on newborn crying and prefeeding behavior. Birth.
Ferjan Ramírez, N. i wsp. (2020). Parent coaching increases conversational turns and advances infant language development. PNAS.
Seehagen, S. i wsp. (2015). Timely sleep facilitates declarative memory consolidation in infants. PNAS.
American Academy of Pediatrics (2022). Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment. Pediatrics.
WHO (2026). Infant and young child feeding. WHO.
Netsi, E. i wsp. (2018). Association of Persistent and Severe Postnatal Depression With Child Outcomes. JAMA Psychiatry.
Stein, A. i wsp. (2018). Mitigating the effect of persistent postnatal depression on child outcomes through an intervention to treat depression and improve parenting. The Lancet Psychiatry.
Artykuł ma charakter psychoedukacyjny i nie zastępuje konsultacji z pediatrą, psychologiem ani innym odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą.